Tropizma türleri

hedera helix

Sokak bitkileri, binalar ve altyapılarla birlikte yaşar. Dolasıyla bizim için inşa edilmiş yapılar aslında onların da çevresinin bir bölümünü oluşturur. Bitkilerin ve bazı diğer canlıların çevre ile olan oryantasyonuna çevreye verdikleri tepkilere “tropizma” deniyor. Başlıca şunlar var: Fototropizma (ışığa tepki verme), geotropizma (yerçekimine tepki verme), kemotropizma (kimyasallara tepki verme), hidrotropizma (suya yanıt verme), tigmotropizma (dokunmaya; mekanik uyaranlara tepki verme), travmotropizma (yaralanmaya tepki verme), elektrotropizma (elektrik akımına tepki verme). Resimdeki Hedera helix orada duvar olduğunu nereden biliyor? Duvarı nasıl hissediyor?

Bitki zekası

Bitkileri yediğimiz zaman yendiklerini biliyorlar mı? Bilmek kelimesi kafa karıştırıcı ama birisi onların yaprak ve gövdelerini yediği zaman ya da bir böceğin ses titreşimlerini duyduklarında savunma amaçlı kimyasallar salgılıyorlar hatta komşulara kimyasal yollarla haber salıyorlar. Bitkiler duyuyor, kokluyor, dokunuyor ve görüyor. Sadece bunu bizimkinden çok farklı şekilde yapıyorlar. Beyin gibi merkezi organları olsa bu çok tehlikeli olurdu çünkü konumlarını değiştiremedikleri için bitkiyi öldürmek için hayati organlarını yok etmek yeterdi. Bunun yerine tüm bedene dağıtılmış bir zekaya ve algıya sahipler. Tüm bunların nasıl gerçekleştiğini kavramak için “Bitki Zekası” kitabına göz atabilirsiniz.

EN

Do plants know when they are being eaten? The word “to know” is confusing one, but when someone eats their bodies or leaves or when they hear the sound vibrations of an insect, they release chemicals for defense purposes, and even inform their neighbors. Plants can hear, smell, touch and see. They just do it very differently than ours. It would be very dangerous for them if they have central organs such as the brain because attacking the vital organs to kill the plant would be very easy since they can’t change their location like animals. Instead they have an intelligence and perception distributed throughout the body. To understand all these mechanisms, you can check out “Plant Intelligence”.

Thistle

Böyle dikenli bitkilere İngilizce #thistle deniyor. Resimdeki #Köygöçüren(Cirsium arvense) benim en sevdiklerimden birisi ama isminden de anlaşılacağı gibi çiftçiler bu konuda bana pek katılmıyor :)) çünkü tarım alanları için ciddi bir sorun teşkil ediyor. Tam anlamıyla #ruderal bir bitki, tarlalar, yol kenarları, demiryolları ve arsalar gibi tahribata uğramış alanlara çok iyi uyum sağlıyor. Başta Kanada olmak üzere birçok ülkede birincil zararlı otlar kategorisinde. Bizim coğrafyaya özgü olmasına rağmen burada da istilacı bitkiler sınıfında. Toprakta 20 yıl canlı kalabilen tohumları tahıl ürünleri yoluyla istenmeden birçok ülkeye taşınmış. Kökleri donmaya ve kurumaya çok dayanıklı. ⁣

EN

Canadian Thistle or Creeping Thistle (Cirsium arvense) is one of my favorite but farmers hate it because it is serious problem for agricultural fields. It is a #ruderal plant in strict sense that adapts well on disturbed sites such as roadsides, railways and abandoned fields. It is a primary noxious weed in many countries particularly in Canada. It spread out widely on many regions inadvertently as a contaminant of farm seed. The seeds can survive for 20 years and roots readily withstand freezing, thawing and drying.⁣

Çevre mitleri

Sokak otları ile ilgili yanlış fikirlerden birisi “şehre direnen doğa”, “herşeye rağmen şehirde hayatta kalmaya çalışan doğa” mitidir. Oysaki durum tam tersidir. Bu otlar için tahribata uğramış alanlar tatil yeri gibidir çünkü rekabet etmekte zorlanacakları büyük bitkiler burada yoktur. Bunlar yüksek strese dayanaklı, kısa ömürlü, büyümeye değil üremeye ve istila etmeye odaklanmış türlerdir. İnsanlar bu otların soyunu tüketemezler ama onlar tarım alanlarını yok edebilir, binaları yıkabilir ve altyapı sistemlerini çökertebilirler. Doğayı siyah beyaz karşıtlıklarla değil, karmaşık ilişki ağlarıyla okumayı denemeliyiz.⁣

EN

One of the wrong ideas about urban plants is the myth that tells “nature that resists the city” or “nature trying to survive in the city”. However, the situation is the opposite. Disturbed areas for these weeds are like a holiday place because there are no big plants around to compete with. These are high stress-tolerant, short-lived species that are focused on reproduction and invasion. People cannot eradicate them, but they can invade agricultural lands, destroy buildings and infrastructure systems. We should try to look nature not with black and white contrasts, but with complex relationship networks.⁣

Unutma beni

Çok fazla efsanede, tarihsel olaylarda ve kitapta ismi geçen, gelmiş geçmiş en sembolik bitkilerden birisi olan #Myosotis in halk dilindeki adı #unutmabeni tüm dillerde aynı: “forget-me-not”, “Vergissmeinnicht”, זכריני, “Անմոռուկ”, “ne m’oubliez pas”, 忘 れ な 草, “Förgätmigej”, “nomeolvides”, “nontiscordardimé”, “Forglem-mig-ej”, “Niezapominajki”, فراموشم مکن⁣

EN

#Myosotis is one of the most symbolic plants ever known, mentioned in many legends, historical events and books. Its folk name is same in all languages: “forget-me-not”, “Vergissmeinnicht”, זכריני, “Անմոռուկ”, “ne m’oubliez pas”, 忘 れ な 草, “Förgätmigej”, “nomeolvides”, “nontiscordardimé”, “Forglem-mig-ej”, “Niezapominajki”, فراموشم مکن⁣