Tropizma türleri

hedera helix

Sokak bitkileri, binalar ve altyapılarla birlikte yaşar. Dolasıyla bizim için inşa edilmiş yapılar aslında onların da çevresinin bir bölümünü oluşturur. Bitkilerin ve bazı diğer canlıların çevre ile olan oryantasyonuna çevreye verdikleri tepkilere “tropizma” deniyor. Başlıca şunlar var: Fototropizma (ışığa tepki verme), geotropizma (yerçekimine tepki verme), kemotropizma (kimyasallara tepki verme), hidrotropizma (suya yanıt verme), tigmotropizma (dokunmaya; mekanik uyaranlara tepki verme), travmotropizma (yaralanmaya tepki verme), elektrotropizma (elektrik akımına tepki verme). Resimdeki Hedera helix orada duvar olduğunu nereden biliyor? Duvarı nasıl hissediyor?

Bitki zekası

Bitkileri yediğimiz zaman yendiklerini biliyorlar mı? Bilmek kelimesi kafa karıştırıcı ama birisi onların yaprak ve gövdelerini yediği zaman ya da bir böceğin ses titreşimlerini duyduklarında savunma amaçlı kimyasallar salgılıyorlar hatta komşulara kimyasal yollarla haber salıyorlar. Bitkiler duyuyor, kokluyor, dokunuyor ve görüyor. Sadece bunu bizimkinden çok farklı şekilde yapıyorlar. Beyin gibi merkezi organları olsa bu çok tehlikeli olurdu çünkü konumlarını değiştiremedikleri için bitkiyi öldürmek için hayati organlarını yok etmek yeterdi. Bunun yerine tüm bedene dağıtılmış bir zekaya ve algıya sahipler. Tüm bunların nasıl gerçekleştiğini kavramak için “Bitki Zekası” kitabına göz atabilirsiniz.

EN

Do plants know when they are being eaten? The word “to know” is confusing one, but when someone eats their bodies or leaves or when they hear the sound vibrations of an insect, they release chemicals for defense purposes, and even inform their neighbors. Plants can hear, smell, touch and see. They just do it very differently than ours. It would be very dangerous for them if they have central organs such as the brain because attacking the vital organs to kill the plant would be very easy since they can’t change their location like animals. Instead they have an intelligence and perception distributed throughout the body. To understand all these mechanisms, you can check out “Plant Intelligence”.

Turgor basıncı

Odunsu olmayan bitkiler kütle çekimine karşı nasıl ayakta duruyor? 😳 🤔 Cevap: “Turgor basıncı”. Hücreler su ile dolunca hücre duvarına basınç uyguluyor ve bir tür kas gibi işlev görüyor. Aynı basınç eşek hıyarının (daha önce bahsetmiştim) fışkırarak uçan meyvelerinden de sorumlu. ⁣
Resimdeki çakal otları (Conyza) bu işin sınırını zorluyor görünüyor :)⁣

EN

How are non-woody plants standing against gravity? 😳 🤔 The answer is Turgor pressure. When the cells are filled with water, they pressurize the cell wall and function as a kind of muscle. The same pressure is also responsible for the gushing fruit of the squirting cucumber plant (I’ve posted about it some weeks ago).⁣
Horsweeds (Conyza) in the picture seems to be pushing the boundary of staying upright :)⁣

Baklagiller ve Azot döngüsü

Baklagiller (Fabaceae) ailesinden bir çok bitkinin kökünde kök nodülleri denilen yapılar bulunmakta. Baklalar (mesela yoncalar) bu nodüller araclığılıyla bazı bakterilerle ortam yaşam (simbiyoz) oluşturuyor. Rhizobia olarak isimlendirilen bu bakteriler gaz haldeki azotu bitki için kullanılabilir bir forma dönüştüren canlılar. Bitki öldüğünde bu azot serbest kalıyor ve diğer bitkiler için gübreye dönüşüyor. Bu olaya “Azot fiksasyonu” denmekte. Azot, RNA, DNA ve protenin yapı taşı olan amino asitlerde kullanılıyor ve canlılık için hayati önemi var. ⁣
Şehirde yürürken resimdeki “Benli Yonca” yı (Medicago arabica) gördüğünüzde kendisine teşekkür etmeyi unutmayın. 🙂

EN

Many Fabaceae host bacteria in their roots within structures called root nodules. Through these nodules legumes (such as clovers) creates symbotic relations with some bacteria. These bacteria, known as rhizobia, have the ability to take nitrogen gas out of the air and convert it to a form of nitrogen that is usable to the host plant. When the plant dies, the fixed nitrogen is released, making it available to other plants; this helps to fertilize the soil. This process is called nitrogen fixation. Nitrogen fixation is essential to life because fixed nitrogen compounds are required for amino acids, building blocks of RNA, DNA and protein.⁣
When you see the “Spotted Medick” (Medicago arabica) while walking in the city, don’t forget to thank her.⁣ 🙂

Mimikri

Bazı canlılar başka canlılara benzeyecek şekilde evrim geçirdikleri için hayatta kalma konusunda başarılı olmuşlardır. Biyolojide bir türün başka bir türü taklit etmesine “mimikri” deniyor. Mimikrinin akla hayale sığmayacak çok sayıda çeşidi var. “Vavilovyan mimikri” ise bir ot türünün, insanlar tarafından evcilleştirilmiş başka bir türe benzemesi nedeniyle nesiller boyu çiftçilerin yapay seçilim ile istemeden o türü de yetiştirmesini ifade ediyor. “Darıcan” ailesinin bazı üyeleri pirinci taklit ettiği için tarım alanlarına sızmakta çok başarılı. Bu bitki ailesi dünyanın en tehlikeli zararlı otları arasında geliyor çünkü topraktaki nitrojeni %80’e varan oranlarda tüketebiliyorlar. ⁣

EN

Some organisms have been successful in surviving as they evolved to resemble other organisms. In biology, this similarity is called mimicry. There are many spectacular varieties of mimicry. “Vavilovian mimicry” is a type of mimicry where a weed resembles a domesticated plant through generations of artificial selection. Some members of the “Barnyard grass” family are very successful in sneaking farmlands because they mimic rice. This plant family is among the most dangerous weeds in the world because they can consume up to 80% of nitrogen in the soil.⁣